24 ნოემბერს ორგანიზაცია “ერი და სახელმწიფოს” ხელმძღვანელმა ზვიად ტომარაძემ კორონავირუსის ვაქცინის საქართველოში შემოტანასთან დაკავშირებით პოსტი გამოაქვეყნა, რომელშიც იგი დავადებათა კონტროლის ეროვნული ცენტრის დირექტორის ამირან გამყრელიძის 24 ნოემბრის განცხადებას ეხმაურება. პოსტში ნათქვამია, რომ ხარისხიანი ვაქცინის შექმნას მინიმუმ 7 წელი სჭირდება და წელიწადზე ნაკლებ დროში შექმნილი ვაქცინა სანდო ვერ იქნება. ამასთანავე, ტრომარაძის თქმით, ქართველებს საეჭვო ხარისხის ვაქცინის “საცდელ ვირთხებად” გამოიყენებენ და სწორედ ამით აიხსნება ის ფაქტი, რომ საქართველო პირველი ქვეყანაა, რომელსაც ახალ ვაქცინას მისცემენ.
ზვიად ტომარაძე: “ვაქცინის შემოტანის სავარაუდო თარიღია 2021 წლის გაზაფხული და პირველ ეტაპზე მოსახლეობის 20% ანუ 700 000 კაცს აცრიან… მედიცინის სიკეთეებიც ვიცი და აქამდე არსებული ვაქცინების სარგებლიანობასაც ვაფასებ, მაგრამ როდესაც ცნობილია, რომ ვაქცინის შექმნას მინიმუმ 7 წელი სჭირდება, როგორ ვენდოთ ნაუცბათევად შექმნილ ვაქცინას? თან საქართველო პირველი ქვეყანა რატომ უნდა იყოს? საცდელი ვირთხები ვართ? საეჭვო და საცდელი რომ არ იყოს, ევროკავშირში და ნატოში არ გვიღებენ და “სასიცოცხლო ვაქცინას” პირველი ჩვენ მოგვცემდნენ? “
26 ნოემბრის 14:00 საათის მდომარეობით ზვიად ტომარაძის პოსტს 668 რეაქცია და 192 გაზიარება აქვს. 25 ნოემბერს პოსტი ახალი ამბის სახით კრემლისტურმა გამოცემა News Front-მაც გამოაქვეყნა.
ტომარაძის განცხადება, თითქოს საქართველო საცდელი ქვეყანაა, რომელიც ვაქცინას პირველი მიიღებს, მცდარია, რადგან ვაქცინის პირველი მიმღები ქვეყანები 2020 წლის დეკემბერში ამერიკა და დიდი ბრიტანეთი არიან. საქართველოსთვის ვაქცინის მიწოდების ზუსტი თარიღი ჯერ ცნობილი არ არის, თუმცა ის მხოლოდ 2021 წელს დაიწყება. ამასთანავე, მიუხედავად იმისა, რომ კორონავირუსის ვაქცინა რეკორდულ ვადებში ვითარდება, ვაქცინის შექმნის პროცესის დაჩქარება უსაფრთხოების რისკების უგულებელყოფის ხარჯზე არ ხდება.
- კორონავირუსის ვაქცინის შექმნის პროცესის დაჩქარება უსაფრთხოების რისკების უგულებელყოფის ხარჯზე არ ხდება.
მართალია, ტრადიციული ვაქცინების განვითარებას რამდენიმე, ზოგჯერ ათობით წელი სჭირდება, თუმცა ექსტრემალურ და არაორდინალურ პირობებში შესაძლებელია კვლევები უფრო სწრაფი ტემპით წარიმართოს და უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული რისკების გათვალისწინებაც მოხდეს. კორონავირუსის ვაქცინაზე კვლევები სწრაფი ტემპით რამდენიმე ფაქტორის გამო მიმდინარეობს:
- ვაქცინის პრეკილინიკური და კლინიკური ფაზების პარალელურ რეჟიმში წარმართვა;
- ვაქცინის კანდიდატების გამოსაცდელად ჯანმრთელი მოხალისეების საჭირო რაოდენობის სწრაფი მობილიზება;
- ვაქცინის წარმოების დაწყების ნებართვის წინასწარ, კვლევების დასრულებამდე მიღება, რათა კანდიდატი ვაქცინის ვერიფიცირების შემთხვევაში უკვე მზად იყოს დოზების გარკვეული რაოდენობა.
- ვაქცინის შექმნისას ექსპერიმენტული, რნმ-ზე დაფუძნებული ტექნოლოგიის გამოყენება, რომელიც ვაქცინის დამზადების უფრო სწრაფი მეთოდია, ვიდრე – ტრადიციული. სწორედ ამ ინოვაციურ მეთოდს იყენებენ მოწინავე ამერიკული ფარმაცევტული კომპანიები Moderna და Pfizer.
ამ და სხვა მიზეზების გამო, მეცნიერების პროგნოზით კორონავირუსის ვაქცინა ყველაზე ადრე 2020 წლის დეკემბერში ამერიკასა და ბრიტანეთში, ხოლო ქვეყნების უმეტესობაში 2021 წლის დასაწიყისიდან გამოჩნდება, მხოლოდ მას შემდეგ, რაც მისი უსაფრთხოებისა და ხარისხის საბოლოოდ ვერიფიცირება ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის, ამერიკის საკვებისა და მედიკამენტების ასოციაციის (FDA) ან სხვა შესაბამისი კომპეტენტური ორგანოს მიერ მოხდება. ვაქცინა საქართველოშიც, როგორც სხვა ქვეყნებში, სწორედ ამ პროცესის დასრულების შემდეგ გახდება ხელმისაწვდომი.
- საქართველო კორონავირუსის ვაქცინისთვის არც პირველი და არც საცდელი ქვეყანა არ იქნება. მომავალი ვაქცინის შესყიდვის შესახებ განაცხადი ათობით სახელმწიფომ კვლევების დაწყების ადრეულ ეტაპზე გააკეთა.
2020 წლის 26 ნოემბრის მონაცემებით, კორონავირუსის ვაქცინის სამმა მწარმოებელმა მათი კანდიდატების მაღალი ეფექტიანობის შესახებ განაცხადა: ოქსფორდის უნივერისტეტისა და კომპანიას AstraZeneca-ს ვაქცინამ 70%-იანი ეფექტიანობა აჩვენა, ხოლო ამერიკული კომპანიების Moderna-სა და Pfizer/BioNTech-ის ვაქცინებმა – 90%-იანი. მიუხედავად იმისა, რომ ჯერჯერობით არცერთ ვაქცინა არაა საბოლოოდ დამტკიცებული, აშშ-მ და დიდმა ბრიტანეთმა 2020 წლის დეკემბერში რისკჯგუფების ვაქცინაციის დაწყების შესახებ განცხადებები უკვე გააკეთეს. ვაქცინის სწრაფ ავტორიზაციაზე მუშაობენ კანადა, იაპონია და ავსტრალიაც. გერმანია კი გერმანული BioNTech-ის ვაქცინის გამოყენებას 2021 წლის დასაწყისიდან გეგმავს.
24 ნოემბერს დაავადებათა კონტროლის ეროვნული ცენტრის დირექტორმა, ამირან გამყრელიძემ განაცხადა, რომ საქართველოში ვაქცინა ხელმისაწვდომი მხოლოდ მას შემდეგ გახდება, როდესაც მას ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია COVAX პლატფორმაზე დაამტკიცებს, რაც სავარაუდოდ 2021 წლის თებერვალში ან მარტში მოხდება, თუმცა გამყრელიძის განცხადებით, ზუსტი თარიღი ამ ეტაპზე უცნობია.
COVAX-ის ფონდი საქართველოს გარდა 92 დაბალი და საშუალო შემოსავლის ეკონომიკის მქონე ქვეყანას აერთიანებს. ფონდმა ვაქცინის 9 სხვადასხვა მწარმოებელს 2 მილიარდამდე დოზა წინასწარ შეუკვეთა და მათ ბენეფიციარ ქვეყნებზე გადაანაწილებს. აღსანიშნავია ისიც, რომ ბევრმა მდიდარმა სახელმწიფომ ხელშეკრულებები ფარმაცევტულ კომპანიებთან ფონდის შექმნამდე ბევრად ადრე დადო, რათა ვაქცინის წარმოების დაწყების შემდეგ საჭირო რაოდენობის დოზები პირველად სწორედ მათ მიეღოთ. COVAX-ის ფონდი შეკვეთის განხორციელებაში საქართველოსთან ერთად ეხმარება ისეთ ქვეყნებს, რომლებსაც განსხვავებით აშშ-სა და დიდი ბრიტანეთისგან დამოუკიდებლად მხსვილი შეკვეთების განხორციელება არ შეუძლიათ და შესაძლოა, მომავალი ვაქცინა წლების განმავლობაში მათთვის ხელმისაწვდომი ვერ გახდეს.
დეზინფორმაცია საქართველოს მიერ შეკვეთილი კორონავირუსის ვაქცინის შესახებ ადრეც ვრცელდებოდა. ვრცლად იხილეთ “მითების დეტექტორის” მიერ მომზადებულ მასალებში:
- რამდენად უსაფრთხო იქნება ვაქცინა, რომლის შესყიდვის შესახებ საქართველომ განაცხადი გააკეთა?
- არიან თუ არა ქართველები “საცდელი ბოცვრები” ბრიტანული ვაქცინისთვის?
პოსტის გავრცელება
26 ნოემბრის 14:00 საათის მდომარეობით ზვიად ტომარაძის პოსტს 192 გაზიარება აქვს. პოსტი გაზიარდა 4 საჯარო ჯგუფში: ✅🇬🇪პროქართული🇬🇪✅, ომის ვეტერანები, •მთავარი არხის მხარდამჭერების ჯგუფი•mtavari arkhis mkhardamcherebis jgupi, და ანტი-მასონობა. „ანტიქრისტეს“ ახალი მსოფლიო წესრიგი (NWO); ანტი-ეკუმენიზმი. ტომარაძის ტექსტი გამოაქვეყნა გვერდმაც შენ ხარ საქართველო.
25 ნოემბერს პოსტი ახალი ამბის სახით გამოაქვეყნა პრო-რუსულმა გამოცემამაც News Front, სტატიის ბმულს 25 გაზიარება აქვს და იგი 12 საჯარო ჯგუფში გაზიარდა.
მასალაში გამოყენებულია CrowdTangle-ის მონაცემები, რომელიც ფეისბუქის საძიებო ინსტრუმენტია.
სტატია Facebook-ის ფაქტების გადამოწმების პროგრამის ფარგლებში მომზადდა. მასალებზე, რომელიც ამ სტატიის საფუძველზე Facebook-მა შესაძლოა, სხვადასხვა შეზღუდვა აამოქმედოს – შესაბამისი ინფორმაცია იხილეთ ამ ბმულზე. ჩვენი შეფასების გასაჩივრების და შესწორების შესახებ ინფორმაცია ხელმისაწვდომია ამ ბმულზე.
იხ. მასალის შესწორების დეტალური ინსტრუქცია.
იხ. გასაჩივრების დეტალური ინსტრუქცია.
