21 ნოემბერს ფეისბუქ ანგარიშებმა კონსერვატიული მოძრაობა სამტრედიაში, Ramaz Gvaladze და Davit Jebashvili გაავრცელეს ფოტოკოლაჟი, რომელშიც ორი ქალი ჩანს. ერთ-ერთ მათგანს სამხედრო ფორმა აცვია, მეორეს სახე კი სისხლით არის გრიმირებული. პოსტების მიხედვით, ფოტოები ასახავს, თუ როგორ ახდენენ უკრაინელები რუსეთის დანაშაულის ამსახველი სცენების ფაბრიკაციას, დასავლურ მედიაში გასავრცელებლად. 22 ნოემბერს მსგავსი შინაარსის პოსტი ირაკლი ზაქარეიშვილმაც გამოაქვეყნა.
იდენტური ფოტოკოლაჟი მსგავსი ინტერპრეტაციით რამდენიმე დღით ადრე სოციალური ქსელის რუსულ ანგარიშებზე და რუსულ ვებ-გვერდებზე გამოჩნდა. 19, 20 და 21 ნოემბერს ასეთი პოსტები გამოაქვეყნეს Twitter-ის ანგარიშებმა Алексей, AnyafromSaintP და 75Sukhoi.
20 ნოემბერს მსგავსი პოსტები რუსულ სოცქსელებსა და პორტალებზე (tgstat.ru , politikus.info გამოქვეყნდა.
რუსულ და ქართულენოვან პლატფორმებზე გავრცელებული ინფორმაცია, თითქოს აღნიშნული ფოტოები ადასტურებს, რომ უკრაინელები 2022 წლის ომში რუსეთის მსხვერპლს აყალბებენ, მცდარია. რეალურად, ფოტოები 2016 წელსაა გადაღებული და მათზე უკრაინული ორგანიზაცია TacCat-ის მიერ პირველადი დახმარების შესახებ ტრენინგის ჩატარების კადრებია ასახული. კოლაჟში გამოყენებული ერთ-ერთი ფოტო მათზე ასახულმა ქალმა, ლუდმილა ბილეკამ 2016 წელს საკუთარ Instagram-ზე გამოაქვეყნა. მან “მითების დეტექტორთან” საუბარში დაადასტურა, რომ ფოტოები 2016 წლის ტრენინგს ასახავს და მიმდინარე ომთან კავშირი არ აქვს.
ვინაიდან ფოტოები ინტერნეტში მხოლოდ აღნიშნულ კოლაჟსა და პოსტებში იძებნება, ინფორმაციის გადამოწმების მიზნით, მასზე ასახული პირების იდენტიფიცირება ხელსაწყო PimEyes-ის მეშვეობით მოვახდინეთ. სურათებზე ასახული ერთ-ერთი ქალის ამოცნობა მოხერხდა.
ფოტოზე ლუდმილა ბილეკაა ასახული, რომელიც პირველადი დახმარების უკრაინული ორგანიზაცია TacCat-ისთვის ტრენინგებს ატარებს.
ბილეკას პირადი ფეისბუქ გვერდიდან ჩანს, რომ TacCat-ისთვის პირველადი დახმარების აღმოჩენის კურსებს და ტრენინგებს ატარებს. როგორც თავად ბილეკას, ასევე TacCat-ის ფეისბუქ გვერდზე მრავლადაა ფოტოები, სადაც ჩანს, რომ სწავლებისას მანეკენებს და გრიმს იყენებენ.
რაც შეეხება კონკრეტულად ქართულ და რუსულენოვან პოსტებში გამოყენებულ ფოტოებს, ერთ-ერთი მათგანი ლუდმილა ბილეკას Instagram გვერდზე 2016 წელსაა გამოქვეყნებული და აღწერიდან ჩანს, რომ ვიზუალი სწორედ მსგავს ტრენინგს ასახავს.
“მითების დეტექტორი” ინფორმაციის გადასამოწმებლად ლუდმილა ბილეკას დაუკავშირდა. მან დაადასტურა, რომ ფოტოები ნამდვილად 2016 წლის ტრენინგს ასახავს და უკრაინაში მიმდინარე ომთან არავითარი კავშირი არ აქვს.
მსგავსი ტიპის დეზინფორმაცია, რომელიც უკრაინაში სამოქალაქო მსხვერპლის დისკრედიტაციას ემსახურება, ქართულ და რუსულენოვან სოციალურ ქსელებსა და ვებ-გვერდებზე წარსულში არაერთხელ გავრცელებულა. ამ თემაზე შეგიძლიათ იხილოთ “მითების დეტექტორის” მიერ მომზადებული მასალები:
- ვინ იყენებს იზიუმში აღმოჩენილი საფლავების ფოტოებს ტრაგედიის უარსაყოფად?
- ბუჩის ტრაგედიის უარყოფა – ვინ აყენებს ეჭვქვეშ გამოძიების მტკიცებულებებს?
- ბრალდება, თითქოს უკრაინა მსხვერპლის წარმოსაჩენად მსახიობებს იყენებს, მცდარია
ფოტოთი ასევე დადგინდა, რომ ლუდმილა ბილეკა მსახიობია, რომელიც ფილმ “ატლანტიდაში” ერთ-ერთ მთავარ როლს ასრულებს. ფილმის პრეზენტაციას კიევში 2020 წელს უკრაინის ყოფილი პრეზიდენტი პეტრო პოროშენკოც ესწრებოდა. სწორედ პრეზენტაციის ამსახველი ამ ფოტოთი მოხერხდა ბილეკას იდენტობის დადგენა.
“სტატია Facebook-ის ფაქტების გადამოწმების პროგრამის ფარგლებში მომზადდა. მასალებზე, რომლებსაც ამ სტატიის საფუძველზე მიენიჭათ ვერდიქტი, Facebook-მა შესაძლოა, სხვადასხვა შეზღუდვა აამოქმედოს.” შესაბამისი ინფორმაცია იხილეთ ამ ბმულზე. ჩვენი შეფასების გასაჩივრების და შესწორების შესახებ ინფორმაცია ხელმისაწვდომია ამ ბმულზე.
იხ. მასალის შესწორების დეტალური ინსტრუქცია.
იხ. გასაჩივრების დეტალური ინსტრუქცია.
