8 ივნისს ფეისბუქ-მომხმარებელმა ამირანი ფრუიძემ ვიდეო გამოაქვეყნა, რომელშიც ვიდეოს ავტორი კალიფორნიის შტატში განხილულ კანონპროექტზე საუბრობს და ამბობს, რომ კანონპროექტის მიხედვით, ნებსმიერ მშობელს მისი 7 დღემდე ახალშობილის მოკვლის უფლება აქვს და ამისთვის სასჯელი არ დაემუქრება.
1 აპრილს იდენტური ინფორმაცია მართლმადიდებელ ჟურნალისტთა კავშირის (СПЖ) რუსულენოვან ვებ-გვერდზეც გამოქვეყნდა. კანონპროექტზე ინფორმაცია სხვა რუსულენოვან ვებ-გვერდებსა და ფორუმებზეც (1, 2, 3, 4) გამოაქვეყნეს.
გარდა ამისა, ამ თემაზე პოსტები რუსულენოვან ფეისბუქ-გვერდებზე, ჯგუფებსა (1, 2, 3) და ინდივიდუალურ ანგარიშებზეც (1, 2, 3, 4) გამოქვეყნდა.
მტკიცება, თითქოს კალიფორნიაში განხილული კანონპროექტი AB-2223 მშობელს ახალშობილების 7 დღის განმავლობაში მკვლელობის კანონიერ უფლებას აძლევს, დეზინფორმაციაა. კანონპროექტის არასწორი ინტერპრეტაცია “პერინატალური სიკვდილის” ტერმინმა გამოიწვია, მოგვიანებით კი დაკონკრეტდა, რომ ჩანაწერი ორსულობასთან დაკავშირებულ სიკვდილს ეხება, რომელიც მუცლადმყოფ ნაყოფს მიემართება და არა უკვე დაბადებულ ბავშვს.
კანონპროექტი AB-2223, რომელმაც 26 მაისს კალიფორნიის ასამბლეის იურიდიული კომიტეტის მხარდაჭერა მიიღო (48 ხმა 21-ის წინააღმდეგ), სენატში კი პირველი მოსმენით განიხილეს, მიზნად რეპროდუქციული ჯანმრთელობის დაცვას ისახავს. კონკრეტულად კი, კალიფორნიის შტატის ასამბლეის წევრის, ბაფი ვიკსის წარდგენილი კანონპროექტი ქალებს, რომლებმაც გაიკეთეს აბორტი ან შეუწყდათ ორსულობა, სამართლებრივი დევნისა და დასჯისგან იცავს.
კანონპროექტის არასწორი ინტერპრეტაცია და შემდეგში დეზინფორმაციის გავრცელება მე-7 სექციაში ნახსენებმა ტერმინმა “პერინატალური სიკვდილი” (perinatal death) გამოიწვია.
კანონპროექტში ჩამოთვლილია ის შემთხვევები, რომლის დროსაც მშობელს პასუხისმგებლობა არ ეკისრება, მათ შორისაა აბორტი, მკვდრადშობადობა, ორსულობის შეწყვეტა (“მუცლის მოშლა”). ამის გარდა, კანონპროექტის პირველ ვერსიაში ეწერა “ორსულობასთან დაკავშირებული მიზეზით გამოწვეული პერინატალური სიკვდილი”, 6 აპრილს კი ეს ნაწილი შეიცვალა და ჩაიწერა “საშვილოსნოში მომხდარი მიზეზით გამოწვეული პერინატალური სიკვდილი”.
ამის მიზეზი ისაა, რომ პერინატალური სიკვდილი შეიძლება მოიცავდეს როგორც ნაყოფის მუცლადყოფნისას, ისე ჩვილის დაბადებიდან რამდენიმე დღიდან კვირამდე სიკვდილს.
ტექსტის კორექტირება იმის შემდეგ მოხდა, რაც 5 აპრილს ასამბლეის იურიდიულმა კომიტეტმა კანონპროექტის ანალიზი გამოაქვეყნა, რომელშიც აღნიშნულია, რომ პერინატალური სიკვდილის ტერმინში ნათლად არ ჩანს, რომ აქ ორსულობის გართულებების მიერ გამოწვეული შედეგი იგულისხმება და შეიძლება ამ ნაწილის ინტერპრეტაცია ისე მოხდეს, თითქოს კანონპროექტი ფეხმძიმეს ნებისმიერ სამართალდარღვევაზე იმუნიტეტს ანიჭებს, მათ შორის პერინატალურ პერიოდში ჩვილის ნებისმიერი მიზეზით სიკვდილის დროსაც, რაც კანონპროექტის ავტორის განზრახვა არ არის.
კანონპროექტის ავტორი ბაფი ვიკსის სპიკერმა – ერინ ივიმ The Associated Press-სთან გაკეთებულ კომენტარში აღნიშნა, რომ კანონპროექტი სპეციფიკურად ორსულობასა და მასთან დაკავშირებულ შედეგებს შეეხება და ის ახალშობილების მკვლელობის დეკრიმინალიზაციას არ ახდენს.
კანონპროექტის არასწორი ინტერპრეტაციით გავრცელებულ დეზინფორმაციაზე სტატიები ამერიკულმა გამოცემებმაც Factcheck.org, Reuters და apnews მოამზადეს.
წყაროების შესახებ
ვიდეო, რომელშიც კალიფორნიის კანონპროექტზეა საუბარი, ტიკ-ტოკის პლატფორმაზე მომხმარებელ ლანა ბარამიძეს 8 ივნისს აქვს გამოქვეყნებული. 10 ივნისის მდგომარეობით, ვიდეოს 34 ათასზე მეტი ნახვა, 334 მოწონება და 202 გაზიარება აქვს. ლანა ბარამიძეს ტიკ-ტოკზე 17 ათასზე მეტი მიმდევარი ჰყავს და უმეტესად ყოველდღიურობის ამსახველ ვიდეოებს აქვეყნებს.
“მართლმადიდებელ ჟურნალისტთა კავშირის” “ჩვენ შესახებ” განყოფილებაში აღნიშნულია, რომ ის 2015 წელს უკრაინაში შეიქმნა, მოსკოვის საპატრიარქოს უკრაინის მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურის, მიტროპოლიტ ონუფრეს “უკრაინული ხელმძღვანელობის მიერ” დევნის “სრულფასოვნად და ობიექტურად” გაშუქების მიზნით. ვებ-გვერდი უკრაინულ, რუსულ, ინგლისურ, ბერძნულ, რუმინულ, ქართულ და რუსულ ენებზე ფუნქციონირებს.
“მართლმადიდებელ ჟურნალისტთა კავშირის” ქართულენოვანი ვებ-გვერდის მიერ გავრცელებული ჯო ბაიდენის გაყალბებული ციტატის შესახებ იხილეთ “მითების დეტექტორის” სტატია:
სტატია Facebook-ის ფაქტების გადამოწმების პროგრამის ფარგლებში მომზადდა. მასალებზე, რომელიც ამ სტატიის საფუძველზე Facebook-მა შესაძლოა, სხვადასხვა შეზღუდვა აამოქმედოს. შესაბამისი ინფორმაცია იხილეთ ამ ბმულზე. ჩვენი შეფასების გასაჩივრების და შესწორების შესახებ ინფორმაცია ხელმისაწვდომია ამ ბმულზე.
იხ. მასალის შესწორების დეტალური ინსტრუქცია.
იხ. გასაჩივრების დეტალური ინსტრუქცია.
